|
|
Witamy Was na stronach Serbskeho ewangelskeho towarstwa! |
Kontakt :: home |
|
|
Serbska biblija |
|
 |
|
|
Pøednošk Jakuba Gruhla a Micha³a Maæija na serbskej konfirmaciji 6. meje 2001 w Budyšinje Reformacija, zahajena w lìæe 1517, so pozitiwnje na wuwiæe serbskeje rìèe wuskutkowa. Mìsto srjedŸowìkowskeje ³aæonšæiny wužiwaše so nìtko w cyrkwi maæerna rìè. Tež w Serbach bì so žadanje na duchownych za bibliju w serbskej rìèi zesylni³o. Samo Martin Luther je so pjeèa za serbsku bibliju angažowa³, ale jemu je so praji³o, zo serbska rìè bórze wotemrìje. We £užicy njebì wjele ludŸi, kiž serbsce pisaæ abo èitaæ móžachu, tak zo so pøe³oženje hakle nìkotre lìtdŸesatki pozdŸišo zapoèa. Po Lutherowym pøik³adŸe pøe³oži Mik³awš Jakubica Nowy zakoñ do delnjoserbšæiny. 1548 swój pøe³ožk dokónèi. Tutón manuskipt so njeje æišæa³. Ze žiwjenja Mik³awša Jakubicy je ma³o znate. Za èas pøe³ožowanja bì farar w Lubanicy. To leži dŸensa w Pólskej. Prìni wurìzk z biblije, kotryž wuñdŸe jako kniha, bìchu sydom pokutne psalmy Dawida. Wudachu so wot Hrjehorja Martinia w lìæe 1627. To bì zdobom druha hornjoserbska æišæana kniha. Martini bì tehdy farar w Poršicach. Potom so 43 lìt do³ho žana serbska kniha njewuda. Wažna wosobina za wuwiæe serbskeje spisowneje rìèe bì Micha³ Frencel. Wón narodŸi so 1628 w Bìèicach. Wot 1649 studowaše teologiju w Lipsku. 1651 do 1662 bì farar w Kóz³om a wot 1662 haè do swojeje smjeræe w lìæe 1706 farar w Budestecach. Z pøe³ožowanjom sæenjow swjateho Mateja a Marka na zak³adŸe Budyskeho dialekta zapoèa so jeho puærubarske dŸì³o za serbsku bibliju. Sæeni wuda w lìæe 1670. W lìæe 1693 sæìhuještej listaj swjateho Pawo³a na Romskich a Galatiskich a 1695 perikopy z historiju æerpjenja, zmortwychstaæa a donjebjesspìæa. Pawo³ Prätorius, Micha³ Frencel a Micha³ Raca pøe³ožichu 1703 zhromadnje psalmy a je wudachu. W lìæe 1706 skónènje cy³y Nowy zakoñ pøedležeše, ale hakle po Frencelowej smjeræi. Nìtko so kruchi Stareho testamenta pøihotowachu. 1719 wudaštaj Jurij Dumiš a Køesæan Leonhardi knihu "Pøis³owa, prìdar a wyši kìrluš Salomona". Bì na èasu, zo by so skónènje biblija w cy³ku wuda³a. Na tute dŸì³o dachu so Jan Langa z Palowa, farar w Minakale, Matej Jokiš z Èornych Noslic, farar w Hbjelsku, Jan Bìmar z Rodec, farar w Budestecach, a Jan Wawer z Mješic, farar w Bukecach. Æi mužojo pøe³ožichu wot lìta 1716 do 1728 Stary a Nowy zakoñ. 1728 so z wulkej prócu prìni raz cy³a biblija wuda. W lìæe 1742 wobstara Klukšanski farar a rodŸeny Nìmc Jan Bohumìr Kühn z pomocu nìkotrych serbskich studentow a kandidatow druhi wudawk serbskeje biblije. Hdyž bì za 50 lìt biblija wupøedata, wuda so Swjate pismo tøeæi raz, tónkróæ wot knihiwjazarja Jana D. Helmersa. Nìkotre zmylki so pøi tutym nak³adŸe wuporjedŸachu. Biblija pak mìješe nìmske pøeds³owo. Hdyž bì so lìta 1814 w DrježdŸanach Sakske bibliske towarstwo za³oži³o, kotrež chcyše po § 3 swojich wustawkow za Serbow serbsku bibliju w swojim nak³adŸe wobstaraæ, slubi dr. Pinkerton z jendŸelskeho bibliskeho towarstwa 7 800 hr podpìry na wudaæe serbskeje biblije w 3 000 eksemplarach. Kelko eksemplarow je so wuda³o, njewìmy. Tak wuñdŸe štwórte wudaæe pod nawodom Handrija Lubjenskeho. Hižo 1823 so 5. nak³ad w 5 000 eksemplarach wuda, znowa wot Handrija Lubjenskeho, diakona pøi Budyskej Micha³skej cyrkwi, z pomocu fararja Mièki. 6. wudawk sta so jenož z 2 000 eksemplarami. Pøehlada³oj bìštaj jón Božidar Wjacka a Jurij Wanak. 1857 je Jurij Wanak 7. wudawk pøehlada³. 1860 sta so 8. wudawk z nak³adom jendŸelskeho bibliskeho towarstwa w Berlinje, a to bjez apokryfow. Lektoraj bìštaj dr. Šo³ta z Wósporka a farar Jenè z Palowa. 9. nak³ad z lìta 1881 korigowaštaj farar Sykora ze Smìlneje a zaso farar Jenè. W tutym wudaæu bìchu wulke prawopisne postupy widŸeæ. Najwjetši nak³ad mìješe 10. wudawk z lìta 1893 ze 7 000 eksemplarami. H³owny korektor bìše farar Imiš w HodŸiju; paralelnje k tomu pøirunowaše farar Wa³tar z Wóslinka a seminarski wyši wuèer Fiedler porjedŸeše interpunkciju. Tu je wulki postup widŸeæ, kotryž so 50 lìt pøed tym hišæe njemóžny zdaše. Posledni ewangelski nak³ad Swjateho pisma w serbskej rìèi wuñdŸe 1905. |
© www.sorbischer-evangelischer-verein.de